| <-1.8. Πολιτική ικανότητα και οικογενειακές σχέσεις του Μανουήλ Α’ Μεγάλου Κομνηνού | 1.10. Επανεξέταση των πολιτικών σχέσεων μεταξύ Τραπεζούντας και Κωνσταντινούπολης από τον Ιωάννη Β΄-> |
Κεφάλαιο 1.9. Ανδρόνικος Β΄. Γεώργιος Α΄. Μαύροι Τάταροι στα σύνορα της αυτοκρατορίας
Τον Μανουήλ τον Πολεμικό διαδέχθηκε ο Ανδρόνικος Β΄, τον οποίο απέκτησε από την πρώτη του σύζυγο Άννα Ξυλαλόη και όταν πέθανε, ύστερα από βασιλεία τριών περίπου ετών, ο Γεώργιος Α΄, γιος της Ειρήνης, ο οποίος κυβέρνησε την αυτοκρατορία με ποικίλη επιτυχία για δεκατέσσερα χρόνια. Κατά τη διάρκεια της βασιλείας αυτού του ηγεμόνα ανακαλύπτουμε τα πρώτα ίχνη του σταδιακά αφυπνιζόμενου πνεύματος επανάστασης μεταξύ των μεγάλων υποτελών του στέμματος, των λεγομένων αρχόντων. Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως αδιαμφισβήτητο σημάδι της αδυναμίας της αυλής και της μείωσης του κύρους των Μεγάλων Κομνηνών. Σε πόλεμο εναντίον ορισμένων εισβολέων στην ενδοχώρα της Ασίας, ο Γεώργιος προδόθηκε από τους υποτελείς του και σε αψιμαχία στον Ταύρο συνελήφθη αιχμάλωτος από τον εχθρό, ο οποίος είχε αρχίσει να προελαύνει προς τα σύνορα της Τραπεζούντας σε διάφορα σημεία. Ο Μάνγκου, ο οποίος ανέβηκε στο θρόνο της Μογγολικής Παγκόσμιας Ένωσης το 1251, έστειλε τον αδελφό του Ουλάγου ως ανώτατο κυβερνήτη στις χώρες της Δυτικής Ασίας. Πολλές άγνωστες νομαδικές φυλές, που ονομάζονταν Μαύροι Τάταροι ή απλώς Τουρκμένοι, είχαν συμμετάσχει στην εκστρατεία του. Ο Ουλάγου περιγράφεται ως μεγάλος φίλος των χριστιανών, ο οποίος, όποτε ήταν δυνατόν, προωθούσε το σχέδιό του να κατακτήσει τη Βαγδάτη και να βάλει τέλος στη σκιώδη αυτοκρατορία των χαλίφηδων, καθώς και σε κάθε μουσουλμανική δραστηριότητα στην Ανατολή και στο θρησκευτικό μίσος. Πολλά χριστιανικά στρατεύματα από τη Μικρή Αρμενία, την Ιβηρία και τις γειτονικές χώρες ενίσχυαν τον μογγολικό στρατό του. Και ήσαν οι Ίβηρες εκείνοι οι οποίοι, σύμφωνα με τα λόγια του Abulpharagius, δεν μπορούσαν να χορτάσουν με τη σφαγή των μουσουλμάνων κατοίκων κατά την κατάληψη της Βαγδάτης. Ο Ουλάγου κυβέρνησε τα εκτεταμένα κράτη του από το Χορασάν μέχρι τον Βιθυνικό Όλυμπο και από την Τραπεζούντα μέχρι τη Βασόρα, ως απόλυτος ηγεμόνας, και τα παρέδωσε ως ιδιοκτησία του στους απογόνους του τον 14ο αιώνα. Λόγω της εκτεταμένης δύναμής του, οι χριστιανοί ιστορικοί της Ανατολής τον αποκαλούσαν Βασιλιά των Βασιλέων, αλλά οι μουσουλμάνοι που καταδίωκε τον αποκαλούσαν καταραμένο Ουλάγου. Η μετανάστευση ξεκίνησε από το Χορασάν κατά μήκος της οροσειράς του Ταύρου νότια της Κασπίας Θάλασσας, μέσω της Άνω Αρμενίας, πέρα από τα σύνορα της Τραπεζούντας μέχρι την Καππαδοκία και πέρα από την Άγκυρα μέχρι τα ανατολικά σύνορα της Αυτοκρατορίας της Νικαίας. Κατά τη διάρκεια αυτής της μετανάστευσης νομάδες με μαύρες καλύβες από τσόχα εγκαταστάθηκαν στο νότιο κατώφλι των εδαφών των Κομνηνών και απέκλεισαν εντελώς την είσοδο από την πλευρά της Μεγάλης Καππαδοκίας.
Δεν είναι σκοπός αυτής της μελέτης να εντοπίσει τις πολιτικές αναταραχές που προκάλεσε αυτό το γεγονός στις γειτονικές χώρες, μέχρι τις πιο εσωτερικές τους επιπτώσεις. Πρέπει να αναφερθεί εδώ μόνο στον βαθμό που άσκησε μεγάλη επιρροή στην πορεία της ιστορίας της Τραπεζούντας στα τέλη του 13ου και κατά τη διάρκεια μεγάλου μέρους του 14ου αιώνα. Από αυτό πρέπει κανείς να εξηγήσει κυρίως πώς συνέβη εκείνο το κράτος να μπορέσει να διατηρήσει την ύπαρξή του μέσα από τόσο πολλές και τόσο τρομερές καταιγίδες που συγκλόνισαν την Ασία εκείνη την εποχή, μέχρι και τον 15ο αιώνα, και αυτό παρά τους εμφύλιους πολέμους που με ελάχιστες διακοπές απειλούσαν την εσωτερική του ειρήνη. Παρεμπιπτόντως, το γεγονός ότι αυτοί οι Καρα-Τάταροι νομάδες, που εγκαταστάθηκαν μπροστά στα σύνορα της Τραπεζούντας, είναι ο ίδιος λαός με τους επιδρομείς Τουρκομάνους του Αχμέντ Ιμπν Αραμπσάχ και του Μπαρ Εβραίου, επιβεβαιώνεται ρητά από τον Σερεφεντίν Αλή του Γεζντ στην Περσία, όταν γράφει: «οι Μαύροι Τάταροι είναι τουρκική φυλή».1 «Και αφού εγκαταστάθηκε στον θρόνο της Ταμπρίζ», προσθέτει, «ο Ουλάγου έδωσε σε αυτούς τους Καρα-Τάρταρους κατοικίες (καλύβες από τσόχα) στα σύνορα του Ρουμ λόγω της ύπουλης και ανήσυχης φύσης τους».2
| <-1.8. Πολιτική ικανότητα και οικογενειακές σχέσεις του Μανουήλ Α’ Μεγάλου Κομνηνού | 1.10. Επανεξέταση των πολιτικών σχέσεων μεταξύ Τραπεζούντας και Κωνσταντινούπολης από τον Ιωάννη Β΄-> |