n_ch_0

[←2]: Αυτή ήταν μια από εκείνες τις κοσμοϊστορικές μάχες των οποίων οι συνέπειες εκτείνονται σε αιώνες. Όλες οι μεταγενέστερες προσπάθειες των χριστιανών της Ελλάδας και της Ευρώπης δεν στάθηκαν ικανές να αφαιρέσουν από τους μουσουλμάνους την κατοχή του εσωτερικού της Ανατολίας.

[←3]: Haithon, Histor. Orient., κεφ. 13.
Quando Turchi occupaverunt dominium regni Turchiae non potuerunt civitatem Trapesondae nec ejus pertinentias occupare propter castra fortissima et alia munimenta.

[←4]: Άννα Κομνηνή, Αλεξιάς, βιβλ. 8, σελ. 240 εκδ. Παρισιού, σελ. 189 εκδ. Βενετίας. Λαόνικος βιβλ. 9. Ευγενικός, Βησσαρίων.

[←5]: Wachtang’s Chronik bei Klaproth, Reise in den Kaukasus, Πιν 2, σελ. 175.

[←6]: Άννα Κομνηνή, Αλεξιάς 8.9.1:
τὴν Τραπεζοῦντα ἑλὼν καὶ ὡς ἴδιον λάχος ἑαυτῷ ἀποκληρωσάμενος ἄμαχος ἦν.

[←7]: Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι η λέξη Γαβράς είναι αρχαία χαλδαϊκή λέξη, που υποδηλώνει κυρίως άνδρα, ήρωα. Η ρίζα της λέξης είναι ghabar, που σημαίνει δυνατός, κραταιός, νικηφόρος. Η εγκυρότητα αυτής της προέλευσης αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι Έλληνες πρόφεραν τη λέξη Γαβρᾶς με την περισπωμένη στην τελευταία συλλαβή, όπου το προηγούμενο ă δηλώνει το Schwa των Χαλδαίων. Το Συριακό Χρονικό γράφει επίσης τη λέξη găhbrās με τον ίδιο τρόπο.

[←10]: Sismondi, τόμ. I, σελ. 144.
L’Empereur de son côté etoit disposé à se contenter d’une ombre de pouvoir, et à se décharger en silence de la défense d’une ville que sa situation rendoit difficile à protéger.

[←11]: Alberic apud Ducange ad ann. 1167. Κωδινός σελ. 80. Κίνναμος στο Μανουήλ, 1.5.