n_ch_3

Σημειώσεις Κεφαλαίου 3.01

[←1]: Στράβων XI, σελ. 799, XII, σελ. 825 και 834. Plinius. βιβλ. VI. 9. Reineggs, Gidüenstadts und Klaproths Reisen in dem Caucasus.

[←2]: Abulfeda αραβικό Mss. πιν. 18.

[←3]: Ηρόδοτος βιβλ. III. σελ. 94.
[7.78.1] Μόσχοι δὲ περὶ μὲν τῇσι κεφαλῇσι κυνέας ξυλίνας εἶχον, ἀσπίδας δὲ καὶ αἰχμὰς σμικράς· λόγχαι δὲ ἐπῆσαν μεγάλαι. Τιβαρηνοὶ δὲ καὶ Μάκρωνες καὶ Μοσσύνοικοι κατά περ Μόσχοι ἐσκευασμένοι ἐστρατεύοντο.

[←4]: Αρριανός, Αλεξάνδρου Ανάβασις.
[3.17.1] … οἱ δὲ ὄρειοι καλούμενοι Οὔξιοι Πέρσαις τε οὐχ ὑπήκοοι ἦσαν καὶ τότε πέμψαντες παρ᾽ Ἀλέξανδρον οὐκ ἄλλως παρήσειν ἔφασαν τὴν ἐπὶ Πέρσας ἰόντα ξὺν τῇ δυνάμει ἢ λαβεῖν, ὅσα καὶ παρὰ τοῦ Περσῶν βασιλέως ἐπὶ τῇ παρόδῳ ἐλάμβανον.

[←5]: Προκόπιος, Περσικοί Πόλεμοι, βιβλ. I. σελ. 44. Του ιδίου, Περί κτισμάτων. Αγαθίας βιβλ. V. Ιουστινιανός, Novella 28. Marcellin. Com. Chron. Ευστάθιος, Παρεκβολαί εις τον Διονύσιον Περιηγητήν.

[←6]: Otter. πιν. II, σελ. 284.

[←7]: Turco-Graecia, σελ. 44.

[←8]: Λαόνικος βιβλ. IX, σελ. 200.

[←9]: Le Quien, Christianus Oriens. Bicaut, Etat present de l'Empire Turc, βιβλ. III.

[←10]: Haithon, Hist. Orient, κεφ. XIII, επιμ. Müller.

[←11]: Klaproth, Πιν. II, σελ. 14.

[←12]: Προκόπιος, Περσικοί Πόλεμοι, βιβλ. IV. σελ. 560.
Τζανοὶ μὲν γἀρ, τῆς παραλίας ἀπωτάτω ὄντες, προσοικοῦσι τοῖς Ἀρμενίοις ἐν τη μεσογαία , καὶ ὄρη πολλὰ μεταξὺ ἀποκρέμαται λίαν τε ἄβατα καὶ ὅλως κρημνώδη· χώρα τε πολλὴ ἔρημος ἀνθρώπων ἐσαεὶ οὖσα, καὶ χαράδραι ἀνἐκβατοι καὶ λόφοι ὑλώδεις καὶ σήραγγές ἀδιέξοδοι· οἵς δὴ ἄπασι μὴ ἐπιθαλάσσιοι εῑναι διείργονται Τζανοί.

[←13]: Chardin, τομ. II, σελ. 89 και 92.
Μετάφραση: Δύσκολα, απότομα και τραχιά περάσματα. Tρομερά βουνά, απόκρημνοι γκρεμοί που με τρόμαξαν. Είδα τις εικόνες να χάνονται κάτω από τα πόδια μου. Θα πίστευα ότι ήμουν στον αέρα, αν δεν ένιωθα ότι η γη με κουβαλούσε. Πίστευα ότι τις τελευταίες δύο μέρες περιπλανιόμουν στα σύννεφα και δεν μπορούσα να δω είκοσι βήματα μακριά μου.

[←14]: Tournefort, Vοyage, επιστολή XVIII, σελ. 240.
Μετάφραση: Μεγάλα βουνά, όλα γυμνά, και των οποίων το μονοπάτι είναι πολύ δυσάρεστο, επειδή δεν βλέπει κανείς ούτε δέντρα ούτε θάμνους, παρά μόνο μια άσχημη φλούδα καμένη από το χιόνι….. Στενές κοιλάδες, ακαλλιέργητες, χωρίς ξύλο, που ενέπνεαν μόνο θλίψη….. Το κρύο ήταν τόσο τσουχτερό και η ομίχλη τόσο πυκνή, που δεν μπορούσε να δει ο ένας τον άλλον, σε απόσταση τεσσάρων βημάτων ο ένας από τον άλλον.

[←15]: Saad-eddin Mss. φύλ. 322.
Ένα βουνό που φτάνει μέχρι τα σύννεφα και την κορυφή του ουρανού, λένε τα τουρκικά χρονικά.

[←16]: Morier, Voyage en Perse, σελ. 117, εκδ. Παρισιού.
Μετάφραση: Αυτό το βουνό παρουσιάζει επιφάνεια ύστερα από ψηλή οροσειρά, καλυμμένη με χιόνι (τον Ιούνιο), η οποία εκτείνεται. Το υψηλότερο μέρος βρίσκεται στα δυτικά και εκτείνεται προς τα βόρεια. Στην αρχή περπατούσαμε σε μη καλλιεργούμενα βουνά. Μου είπαν ότι το χειμώνα το χιόνι είναι συχνά τόσο βαθύ, που εμποδίζει τους ταξιδιώτες να προχωρήσουν.

[←17]: Στο ίδιο, σελ. 119.
Μετάφραση: Η μάζα των βράχων, που υψώνονται σε άπειρες παράξενες μορφές, θυμίζουν αμετάκλητα τους σπασμούς της φύσης, η οποία τους έχει κατά κάποιο τρόπο συσσωρεύσει σε αταξία. Στα βόρεια βλέπει κανείς μεγάλο βουνό με έντονο περίγραμμα… Ενώνεται με σειρά από τεράστιους βράχους, που εκτείνονται δυτικά και καταλήγουν στο απομονωμένο και επιβλητικό βουνό του Καράχισαρ.

[←18]: Haithon, Hist. Orient, κεφ. XIII, επιμ. Müller.
Μετάφραση: Όταν οι Τούρκοι ανέλαβαν την κυριαρχία του βασιλείου της Τουρκίας, δεν μπόρεσαν να καταλάβουν την πόλη της Τραπεζούντας ή τα εδάφη της λόγω των πολύ ισχυρών κάστρων και άλλων οχυρώσεων.

[←19]: Beauchamp, Voyage de Constantinople à Trébisonde.

[←20]: Carl Ritter.

[←21]: Morier, σελ. 118, τόμ. II.

[←22]: Karl Ritter, Erdkunde, Πιν. II, σελ. 775.

[←23]: Mannert.

[←24]: Πιν. II, σελ. 240.
Μετάφραση: «Δεν πήραμε τη συντομότερη διαδρομή», είπε, «για να πάμε από το Ερζερούμ. Ο πασάς οδήγησε ακολουθώντας την πιο βολική διαδρομή».

[←25]: Hadschi Chalfa, τουρκικό Mss, φυλ. 560.

[←26]: Το όνομα Τεκκέ του βουνού-κάστρου έχει πολλές ομοιότητες με τον Θήχη, το οποίο ο Ξενοφών αποδίδει σε ένα βουνό στην περιοχή μεταξύ Ερζερούμ και Τραπεζούντας. Μήπως η υποχώρηση των 10.000 Ελλήνων ακολούθησε την ίδια διαδρομή;

[←27]: Ramusio, Delle navigationi et viaggi, τόμ. 2. σελ. 4.
Μετάφραση: Φεύγοντας από την Τραπεζούντα για την Ταμπρίζ, ταξιδεύοντας με νοτιοανατολικό άνεμο, συναντάς πολλές αγροικίες και μικρά κάστρα, ακόμη και μέσα σε βουνά και ακατοίκητα δάση. Το πρώτο αξιοσημείωτο μέρος που συναντάς είναι ένα κάστρο σε επίπεδη κοιλάδα που περιβάλλεται από βουνά, που ονομάζεται Μπαϊμπούρτ, ισχυρό και περιτειχισμένο κάστρο σε πολύ εύφορη περιοχή.

[←28]: Jus Graeco-Romanum, σελ. 98.

[←29]: Clavijo σελ. 82. Tournefort, επιστολή 17.
Guirisonda, e poblada encima de una peña alta, y había una grande cerca que cercaba toda la peña, y dentro había muchas huertas y árboles.
Μετάφραση: Η Κερασούντα ήταν οικισμός στην κορυφή ψηλού βράχου. Υπήρχε μεγάλος φράχτης που περιέκλειε ολόκληρο τον βράχο, και μέσα υπήρχαν πολλοί οπωρώνες και δέντρα.

[←30]: Achmed Ibn Arabschah, τόμ. 2, σελ. 284.

[←31]: Beauchamp, Memoire sur Trebizonde. σελ. 284.

[←32]: Notitia Imperii, κεφ. 27.

[←33]: Chardin τομ. I, σελ. 252. Reineggs Πιν. 2, σελ. 6. Klaproth Πιν. 1, σελ. 723.

[←34]: Εδώ ακολουθώ την άποψη του Καστιλιανού Κλαβίχο και όχι εκείνη του Ευγενικού και του Βησσαρίωνα του Τραπεζούντιου, οι οποίοι περιβάλλουν την πόλη και από τις δύο πλευρές με φαράγγια και ρέματα, ρέυμασι καὶ φάραγξι. Ο Κλαβίχο γράφει ότι στην ανατολική πλευρά υπάρχει εκτεταμένη πεδιάδα.
La ciudad de Trapisonda es poblada cerca del mar, y la su cerca de ella sube por unas peñas arriba, y en lo más alto de la peña estaba un castillo bien fuerte que tiene otra cerca sobre sí, y de la una parte de él pasa un río pequeño que va hondo entre unas peñas, y de esta parte es la ciudad muy fuerte, y de la otra parte es muy llano; pero buen muro tiene.
Μετάφραση: Η πόλη της Τραπεζούντας κατοικείται κοντά στη θάλασσα και το τείχος της υψώνεται πάνω σε βράχους, ενώ στην κορυφή των βράχων υπήρχε πολύ ισχυρό κάστρο που είχε άλλο τείχος από πάνω του, και από τη μία πλευρά του έρρεε μικρό ποτάμι που κυλούσε βαθιά ανάμεσα σε βράχους. Από αυτή την πλευρά η πόλη είναι πολύ ισχυρή, ενώ από την άλλη πλευρά είναι πολύ επίπεδη, αλλά έχει καλό τείχος.

[←35]: Λευκῷ καὶ αὐτολίθῳ. Βησσαρίων Mss. φύλ. 162.

[←36]: Ευγενικός Mss. φύλ. 179.
Μακρὸς μὲν καὶ ὄρθιος οἷμος ἐπ’ αὐτήν, καὶ τρηχὺς τὸ πρῶτον· ἐπὴν δ’ εἰς ἄκρον ἵκηται, ῥηϊδίη … ἱπποδρομίαι δ' οὖν ἄνω, καὶ ἱππηλασίαι, καὶ πεδιάδες τερπναί, καὶ συνεχεῖς χάριτες ἐν τοῖς πλείστοις ἔξωθεν ἡπλωμέναι τῆς πόλεως, καὶ ἀγώνων πέριξ καὶ βαλβίδων καὶ θεάτρων χῶρος καὶ πανηγύρεων, οἷς οὐκ ἄν ῥᾳδίως ἑτέρωθι.

[←37]: Ευγενικός Mss. φύλ. 181.

[←38]: Marini Calloandro fedele, μέρος I, σελ. 61 και 67. Bassano.
Tutto ciò, che di vago e dilettevole l'arte e la natura accopiate insieme sappian produrre, ritrovarsi in an luogo poche miglia da Trabisonda, chiamato il paradiso terrentre, dove quegli Imperadori sogliono sovente andar a diporto. — Chi menasse la vita in queste delicie, non mai morrebbe, perche la primavera, ch'è qui eterna nei giardini, manterrebbe ancora quella degli anni nostri.

[←39]: Πανάρετος Mss., φύλ. 303.
Εἰς δὲ τὸ ἐπιὸν ἔτος ἀνῆλθεν ὁ βασιλεὺς εἰς τὸν παρχάριν, καὶ ἡμεῖς ἅπαντες σὺν αὐτῷ ἀναβάντες ἐκ Σπελίας εἰς τὴν Φιανόην καὶ παροδεύσαντες τὸ Γαντοπέδιν καὶ Μάρμαρα καὶ διαβάντες τὸν ἅγιον Μερκούριον ἀνήλθομεν εἰς τὸν Ἀχάντακαν, πεζοί καὶ καβαλλάριοι ὑπὲρ τοὺς δισχιλίους.