Σημειώσεις Κεφαλαίου 0.4
- [←1]
-
Για να σχηματίσει κανείς μια ιδέα για την αχρειότητα, τη δειλία, την ακολασία και την ηθική ασημαντότητα αυτής της τάξης ανθρώπων που τότε διεκδικούσαν την πορφύρα, αρκεί να διαβάσει τα γραπτά του Νικήτα, του Ακροπολίτη και του Νικηφόρου [Γρηγορά], και τότε θα παραδεχτεί εύκολα ότι μόνο ένας άνθρωπος σαν τον Ανδρόνικο θα μπορούσε να ελπίζει ότι θα πολεμήσει με επιτυχία εναντίον ενός τέτοιου κακού.
- [←2]
-
Σημ. του μετ.: Ο Ανδρόνικος κατάργησε το παλαιό εθιμικό δίκαιο, σύμφωνα με το οποίο οι κάτοικοι των ακτών είχαν το δικαίωμα να λεηλατούν τα ναυαγισμένα πλοία. Η τιμωρία των παραβατών ήταν ο απαγχονισμός από τα κατάρτια των λεηλατημένων πλοίων.
- [←3]
-
Βασιλεύοντος αὐτοῦ αἱ πλείους ἐπαρχίαι πρὸς πληθυσμὸν ἐπιδίωκον τῶν ἐνοικούντων. Λόγια του Νικήτα.
- [←4]
-
Σημ. του μετ.: Η επίθεση των Νορμανδών κατά της Θεσσαλονίκης (1185) κατέληξε στην κατάληψη της πόλης και στη σφαγή μέρους του πληθυσμού.
- [←5]
-
Βράδυ στις 11 Σεπτεμβρίου 1185.
- [←6]
-
Ιδιαίτερο αντικείμενο της οργής τους ήσαν οι λόγιοι της πρωτεύουσας, τους οποίους αποκαλούσαν χλευαστικά το «σάπιο άκρο» (μέλος σεσηπός) του σώματος του κράτους, για την ευημερία ή τη δυστυχία των οποίων δεν έδιναν μεγάλη σημασία. Νικήτας στον Ανδρόνικο.
- [←7]
-
Τὴν ὄψιν νεοειδής. Νικήτας στον Ανδρόνικο.
- [←8]
-
Σημ. του μετ.: Αμρ ιμπν αλ-Ας (573-664 μ.Χ.), Άραβας σύντροφος του Μωάμεθ και κατακτητής της Αιγύπτου.
- [←9]
-
Σημ. του μετ.: Ο Φαλλμεράγιερ αναφέρει εδώ μια πριγκίπισσα Τάμαρ, κόρη του Ανδρόνικου Α' Κομνηνού και θεία των Αλεξίου και Δαβίδ, ιδρυτών της Αυτοκρατορίας της Τραπεζούντας και του οίκου των Μεγάλων Κομνηνών. Πιο κάτω αναφέρει τη συνονόματη και σύγχρονή της βασίλισσα Τάμαρ της Γεωργίας (βασ. 1184-1213). Μάλλον πρόκειται για το ίδιο πρόσωπο. Η Τάμαρ ως θεία των πρώτων Μεγάλων Κομνηνών αναφέρεται στο Χρονικό του Πανάρετου:
Ἦλθεν ὁ μέγας Κομνηνὸς ὁ κῦρ Ἀλέξιος, ἐξελθὼν μὲν ἐκ τῆς εὐδαίμονος Κωνσταντινουπόλεως, ἐκστρατεύσας δὲ ἐξ Ἰβηρίας, σπουδῇ καὶ μόχθῳ τῆς πρὸς πατρὸς θείας αὐτοῦ Θάμαρ…
- [←10]
-
Χρονικό του Παλατιού του Μιχαήλ Πανάρετου. Mss. φύλ. 237 recto. Χαλκοκονδύλης, βιβλ. 9, σελ. 245.
Στην Κωνσταντινούπολη υπήρχαν αρκετά αυτοκρατορικά ανάκτορα και αρκετά δωμάτια, όλα καλά εξοπλισμένα χάρη στη συνετή διαχείριση του νοικοκυριού του Ανδρόνικου, έτσι ώστε μετά τη λεηλασία των επαναστατών, ο Ισαάκιος ήταν ακόμη σε θέση να διανείμει πεντακόσια καντάρια χρυσού στον λαό και να στείλει εκατόν σαράντα καντάρια στη Μακεδονία για να κερδίσει τον στρατό. Συγκεκριμένα όμως στην Κωνσταντινούπολη, όπως ήταν πάντοτε το έθιμο σε όλες τις ανατολικές αυλές, ανησυχούσαν για τη συσσώρευση προμηθειών πολύτιμων λίθων, προκειμένου να έχουν πάντοτε επαρκείς και εύκολα προσβάσιμους πόρους για την ανάκτηση της χαμένης εξουσίας σε περίπτωση απροσδόκητης αλλαγής των συνθηκών. Η πριγκίπισσα Τάμαρ φαίνεται επίσης ότι κατάφερε να σώσει εντελώς τον θησαυρό των πολύτιμων λίθων, επειδή λίγο αργότερα ανακαλύφθηκε μεγάλη ποσότητα από αυτούς στην αυλή της Τραπεζούντας. Όμως η πεδιάδα προς τις ανατολικές χώρες δεν ήταν δύσκολη δεδομένης της γενικής σύγχυσης, καθώς πλοία που πολεμούσαν τον νορμανδικό στόλο γέμιζαν το λιμάνι εκείνη ακριβώς τη στιγμή, και οι περιοχές νότια του Ευξείνου Πόντου, ειδικά η Παφλαγονία και ο Ελενόποντος, είχαν βοηθήσει τον Ανδρόνικο στην άνοδό του στον θρόνο και ως εκ τούτου ήσαν πολύ πιστές στον Οίκο των Κομνηνών. Η παλαιά αυλή, μαζί με όλους όσοι φοβούνταν για τη ζωή ή την περιουσία τους στην απροσδόκητη τροπή των γεγονότων, μετανάστευσαν επίσης προς την εν λόγω περιοχή.